Gedrag belonen

belo

Het staat in zowat álle boeken en brochures over opvoeding en we kunnen het vanuit de praktijk bevestigen.

Belonen van het gewenst gedrag is de prettigste, meest effectieve manier om gedrag te veranderen. Aandacht voor het positieve heeft meer succes dan een correctie van het negatieve.

Een beloning versterkt gedrag en zorgt ervoor dat de jongeren dit gedrag meer gaan stellen.

Nochtans blijkt het voor ons niet evident te zijn om te belonen, om het positieve te benoemen. We vinden het positief gedrag van een jongere normaal en beschouwen dit als evident. Het tegendeel is echter waar. Jongeren in het algemeen zijn voortdurend in de weer met hun eigen zoektocht naar identiteit. Voor deze jonge mensen zijn veel van onze regels en schoolafspraken een hele uitdaging. Dikwijls trekt een jongere pas onze aandacht als hij of zij negatief gedrag stelt, regels gaat overtreden. Soms ervaart deze jongere die aandacht voor het negatieve als een beloning en versterkt je goedbedoelde sanctiemaatregel alleen maar het negatieve gedrag.

Wat is belonen?
Belonen is een positief gevolg geven aan het gewenst gedrag. Zo’n positief gevolg is enerzijds het geven van iets leuks en anderzijds het wegnemen van iets wat niet leuk is.
We onderscheiden:

  • sociale en verbale beloningen. Dit zijn de beste en de sterkste beloningen die je als volwassene kan geven. Ze kosten niets, zijn lang vol te houden en hebben een groot effect op lange termijn, bv. een compliment geven, positieve feedback, een schouderklopje, een glimlach, een knipoog, …
  • activiteitsbeloningen. Belonen met activiteiten of met opdrachten die jongeren graag doen. Het hoeft niet altijd spectaculair te zijn. Activiteitsbeloningen versterken vaak het wij-gevoel: in onze school bijvoorbeeld, een opdracht buiten de klas, een interactieve werkvorm, een uitstap,…

Is er gevaar voor verwenning?
Verwennen is een ‘overdreven’ positief gevolg geven aan élk gedrag dat een jongere stelt. In zo’n geval maakt het niet uit wat een jongere doet, er wordt altijd positief op gereageerd.

Tips en aandachtspunten

  • Beloon direct, zo zien de jongeren duidelijk het verband tussen de beloning en het gedrag dat ze stellen.
  • Beloon niet altijd, anders denken deze jonge mensen dat men nooit iets gratis moet doen en gaan ze een steeds grotere beloning eisen.
  • Wissel voorspelbare beloningen af met verrassende beloningen.
  • Zoek een beloning die nauw aansluit bij het gewenste gedrag.
  • Je beloont beter vaak met kleine dingen (een aanmoediging) dan slechts af en toe met iets groots.
  • Iets minder leuk wegnemen is ook een beloning. Zo kan je naar aanleiding van positief gedrag een straf verminderen bijvoorbeeld.
  • Geef geen dubbelzinnige complimenten. Sommige positieve opmerkingen gaan gepaard met een steek onder water. Een compliment is een compliment. Bijvoorbeeld, een leerling is vaak niet in orde met zijn/haar huiswerk. Als dit dan wel eens in orde is, zegt de leerkracht: “Ah, dat is tof dat je taken in orde zijn. Was dat de andere keren dan zo moeilijk?”